Dünya ölkələrində siqaret neçiyədir?

Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycanda siqaretin qiymətinin 30-50 qəpik arası bahalaşıb. Ümumilikdə, bu proses 3-4 aydan bir baş verir.

Mediada yayılan məlumatlara görə, siqaretin bir blokunun qiyməti 46-16 manat arasında dəyişir. Qiymətlər siqaretin markasından və keyfiyyətindən asılıdır.

Bu artımlar təkcə iqtisadi deyil, həm də ictimai sağlamlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dünyada qəbul olunmuş yanaşmaya görə siqaretin qiymətinin artırılması siqaret çəkənlərin sayının azaldılmasına yönəlmiş ən təsirli vasitələrdən biri hesab olunur.

Day.Az siqaret qiymətlərinin artmasının müsbət tərəflərini araşdırıb.

İqtisadi araşdırmalar göstərir ki, siqaret qiymət artımına müəyyən dərəcədə həssas olan məhsuldur. Qiymət yüksəldikcə bəzi insanlar siqaret istehlakını azaldır, bəziləri isə bu vərdişi tamamilə tərgitməyə qərar verir. Xüsusilə gənclər və az gəlirli əhali qrupları qiymət artımına daha tez reaksiya verirlər. Siqaretin bahalaşması gənclər üçün bu məhsulu daha az əlçatan edir və onların siqaretə başlamasının qarşısını qismən də olsa ala bilir. Bu təsir qısa müddətdə tam hiss olunmasa da, uzunmüddətli perspektivdə statistik göstəricilərdə özünü göstərir.

Dünya təcrübəsi nə deyir?

Dünya təcrübəsi bunu açıq şəkildə sübut edir. Bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə siqaretin qiyməti Azərbaycandakı qiymətlərlə müqayisədə xeyli yüksəkdir. Məsələn, Avstraliyada bir qutu siqaretin qiyməti orta hesabla 50-60 manat civarındadır. Bu göstəricilər Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tütün üzrə hesabatlarında və Avstraliya hökumətinin rəsmi vergi-statistika məlumatlarında da əksini tapır. Avstraliya dünyada siqaretin ən bahalı satıldığı ölkələrdən biri hesab olunur.

Böyük Britaniya Səhiyyə Xidməti (NHS) və Avropa İttifaqının tütün məhsulları üzrə illik statistik icmallarında göstərilir ki, Böyük Britaniyada və İrlandiyada siqaretin bir qutusu təxminən 28-33 manat arasında dəyişir.. Fransada siqaretin orta qiyməti 18-22 manat civarındadır. Norveçdə isə yüksək aksiz vergiləri səbəbindən bir qutu siqaretin qiyməti 37 manatdan yuxarıdır.

ABŞ-da siqaretin qiyməti ştatdan asılı olaraq dəyişsə də, orta hesabla 14-20 manat civarındadır. Kanada kimi ölkələrdə isə bir qutu siqaretin qiyməti təxminən 19-23 manata çatır.

Buna qarşılıq olaraq, siqaretin nisbətən ucuz olduğu ölkələr də mövcuddur. Asiya və Afrikanın bəzi ölkələrində bir qutu siqaretin qiyməti 2-5 manat arasında dəyişir. Bu göstəricilər əsasən Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının qlobal tütün monitorinqi hesabatlarında və beynəlxalq iqtisadi-statistik icmallarda qeyd olunur. Məhz bu ölkələrdə siqaret istifadəsinin daha geniş yayılması müşahidə edilir ki, bu da qiymət amilinin istehlaka birbaşa təsirini göstərir.

Bu müqayisə onu göstərir ki, beynəlxalq təcrübədə yüksək qiymət və vergi siyasəti siqaret istehlakının azaldılmasında mühüm və təsirli vasitə kimi qəbul olunur.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının mövqeyinə görə, tütün məmulatlarına tətbiq olunan aksiz vergilərinin artırılması siqaretlə mübarizədə ən effektiv alətlərdən biridir. Bir çox ölkədə qiymət artımı ilə paralel olaraq ictimai yerlərdə siqaret çəkməyə qadağalar, reklam məhdudiyyətləri, siqaret qutularının üzərində xəbərdarlıq şəkilləri və siqareti tərgitməyə dəstək proqramları tətbiq edilir. Bu tədbirlərin birlikdə həyata keçirilməsi nəticəsində siqaret çəkənlərin sayı illər ərzində əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır.

Bununla belə, qiymət artımı hər kəs üçün eyni dərəcədə təsirli olmur. Nikotin asılılığı güclü olduğu üçün bəzi insanlar bahalaşmaya baxmayaraq siqaret çəkməyə davam edirlər. Lakin ümumi mənzərədə qiymət artımı siqaret çəkənlərin sayının azalmasına, xüsusilə də yeni siqaret çəkənlərin ortaya çıxmasının qarşısının alınmasına müsbət təsir göstərir.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda siqaretin qiymətinin tez-tez bahalaşması dünya təcrübəsinə uyğun bir siyasətdir və uzunmüddətli dövrdə siqaret çəkənlərin sayının azalmasına töhfə verə bilər. Xüsusilə gənclər arasında bu zərərli vərdişin yayılmasının qarşısının alınması baxımından qiymət artımı mühüm vasitədir və digər maarifləndirici tədbirlərlə birlikdə daha effektiv nəticə verə bilər.

Elvin Səxavətoğlu
Day.Az