1 nəfərin dəbdəbəli yas mərasiminə nə qədər pul xərclənir?

Artıq Azərbaycanın əksər bölgələrində dəbdəbəli yas mərasimlərinin keçirilməməsi ilə bağlı müsbət tendensiya formalaşmaqdadır.

Vətəndaşlar yas mərasimi üçün xərcləyəcəkləri pulu başqa xeyir işlərinə istifadə edir. Məsələn, kimisi kəndin yolunu təmir etdirir, kimisi ölən şəxsin şəxsi vəsiətini yerinə yetirir.

Demək olar ki, yeni yas mərasimi qaydaları formalaşmaqdadır.

Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, əksər vətəndaşlar yas mərasimində istifadə olunan ərzaq və digər məhsulları kənd və rayonda yerləşən mağazalardan nisyə götürür. Ümid edirlər ki, yas mərasiminə gələnlər pul yazdıracaq və həmin pulla borcu bağlaya biləcəklər. Amma əksər hallarda belə olmur. Xüsusilə bölgələrdə yas yerinə gələnlərin hamısı pul yazdırmır və nəticədə yas sahibi istifadə etdiyi ərzağın pulunu qaytarmaq üçün yenidən borc götürmək məcburiyyətində qalır.

Bu səbəbdən, dəbdəbəli yas mərasimlərinin ləğv edilməsi vətəndaşın üzərində böyük maliyyə yükünün götürülməsi üçün atılmış ən mühüm addımlardan biridir.

Adətən belə mərasimlərdə ailələr yemək, məkan icarəsi, xidmət xərcləri və digər təşkilati xərclər üçün minlərlə manat vəsait sərf edirdilər. Bu xərclər nəticəsində ailələrə ciddi borc yükü düşür və bəzən uzun müddət maliyyə problemlərinə səbəb olurdu.

Bəs vətəndaş təxminən 300 nəfərlik yas mərasimi üçün nə qədər pul xərcləyirdi? 

Day.Az məsələni araşdırıb.

Əvvəlcə 300 nəfərlik yas mərasimi üçün ənənəvi menyusunu təqdim edirik.

Adətən yas süfrəsində olur:

Plov (düyü, ət, yağ)
Bozbaş və ya şorba
Salatlar
Çörək
Ayran və ya kompot
Çay
Qənd, limon
Şirniyyat (bəzən halva)
Süfrə xərcləri (qab-qacaq, xidmətçi, zal və s.)

İndi isə maddi tərəfini təqdim edirik.

300 nəfərlik yas mərasimi üçün plovun hazırlanmasına görə hesablamada adambaşı təxminən 250 qram düyü götürülür. Bu halda 300 nəfər üçün 75 kq düyü lazımdır. 1 kq düyü orta hesabla 4 AZN hesablandıqda, düyü üçün ümumilikdə 300 AZN xərc çıxır. Ət adambaşı təxminən 150 qram götürüldükdə 300 nəfər üçün 45 kq ət tələb olunur. 1 kq mal ətinin qiyməti təxminən 14 AZN olduqda, ət üçün 630 AZN xərc yaranır. Yağ və digər əlavə ərzaqlar üçün isə təxminən 150 AZN nəzərdə tutulur. Beləliklə, plovun ümumi xərci 1 080 AZN təşkil edir.

Bozbaş və ya şorba üçün 35-40 kq ət və sümük təxminən 500 AZN, kartof, noxud və digər məhsullar isə 150 AZN civarında hesablanır. Ümumilikdə şorba üçün təxminən 650 AZN xərc çıxır.

Salatlar üçün pomidor, xiyar, göyərti, turşu və digər məhsullara orta hesabla 350 AZN sərf olunur.

Çörək adambaşı 0,5 ədəd götürüldükdə 300 nəfər üçün 150 ədəd edir. 1 ədədin qiyməti 0,50 AZN hesablandıqda çörəyə 75 AZN xərc çıxır.

Ayran və ya kompot adambaşı orta hesabla 0,4 litr (1-2 stəkan) götürüldükdə 300 nəfər üçün 120 litr edir. 1 litr təxminən 1 AZN hesablandıqda içkilərə 120 AZN sərf olunur.

Çay süfrəsi üçün çay 80 AZN, qənd 120 AZN, limon 50 AZN, halva və ya digər şirniyyat isə 250 AZN olmaqla ümumilikdə 500 AZN xərc yaranır.

Digər xərclərə aşpaz xidməti üçün təxminən 400 AZN, qabyuyan və xidmətçilər üçün 300 AZN, birdəfəlik qab-qacaq üçün 250 AZN və zal icarəsi (əgər çadır və ya yas evi deyilsə) üçün 500 AZN daxildir. Bu hissənin ümumi məbləği 1 450 AZN təşkil edir.

Bütün xərcləri topladıqda: plov 1 080 AZN, şorba 650 AZN, salatlar 350 AZN, çörək 75 AZN, ayran/kompot 120 AZN, çay süfrəsi 500 AZN və digər xərclər 1 450 AZN olmaqla ümumi xərc təxminən 4 225 AZN edir. Real şəraitdə bu rəqəm məkan, qiymətlər və menyudan asılı olaraq 4 500 - 6 000 AZN aralığında dəyişə bilər.

Əgər yemək verilməzsə, ailə təxminən 4,500 - 5,000 AZN qənaət etmiş olar.

3, 7, 40 mərasimləri birlikdə götürülsə, bu məbləğ 10,000 - 15,000 AZN-ə çata bilər.

Əgər il ərzində ölkədə 50,000 yas mərasimi keçirilirsə və hərəsində orta hesabla 4,500 AZN xərc çəkilirdisə:

50,000 × 4,500 AZN = 225 milyon AZN

Rəqəmlərdən görünür ki, yas mərasimləri artıq biznes mövzusuna çevrilib. Məsələnin tənzimlənməsi ölkə üzrə ailələrin üzərindən çox böyük maliyyə yükünün götürülməsi deməkdir.

Qeyd edək ki, artıq bu məsələ rəsmi qurumlar tərəfindən də ciddi nəzarətə götürülüb. Fevralın 16-da Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi-nin kollegiya iclası keçirilib. Toplantıda Kollegiya üzvləri ilə yanaşı, Komitənin tabeliyində fəaliyyət göstərən qurumların və struktur bölmələrinin rəhbərləri də iştirak ediblər.

İclas zamanı regional bölmələrin fəaliyyəti müzakirə olunub, bölgələrdəki dini vəziyyət, dini icmaların aktivlik səviyyəsi, həyata keçirilən maarifləndirmə tədbirlərinin səmərəliliyi və qarşıda duran əsas çağırışlar barədə məlumatlar təqdim edilib.

Kollegiya iclasında yas mərasimlərində israfçılığın aradan qaldırılması məqsədilə cəmiyyətdə ümumi razılaşmanın və ortaq mövqenin formalaşdırılmasının vacibliyi xüsusi vurğulanıb.

Qeyd edilib ki, Dövlət Komitəsi dəbdəbəli yas mərasimlərinin qarşısının alınmasına yönəlmiş ictimai təşəbbüsləri müsbət dəyərləndirir və bu istiqamətdə atılan addımlara bundan sonra da dəstək göstərmək niyyətindədir.

Elvin Səxavətoğlu 
Day.Az