“Avtopilot” ölümə aparır? Sürücüsüz avtomobillərin qəza statistikasında ŞOK RƏQƏMLƏR
Elektromobillərdə avtopilot və avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemlərindən istifadə zamanı baş verən qəzalar və ölüm halları ilə bağlı statistikalar əsasən ABŞ Milli Magistral Trafik Təhlükəsizliyi Administrasiyası (NHTSA) və müstəqil tədqiqat platformaları tərəfindən qeydə alınır. Bu sistemlər əsasən iki qrupa ayrılır: sürücünün nəzarətini tələb edən ADAS sistemləri, məsələn, Tesla Autopilot və Ford BlueCruise, və insan müdaxiləsi olmadan işləmək üçün nəzərdə tutulan ADS sistemləri, məsələn, Waymo və Cruise robotaksiləri.
Day.Az xəbər verir ki, NHTSA məlumatları əsasında aparılan təhlillərə görə, ABŞ-də avtomatlaşdırılmış və sürücüyə yardım sistemləri ilə əlaqəli 5,200-dən çox qəza qeydə alınıb. 2026-cı ilin ilk beş ayında isə aylıq qəza sayı təxminən 92-144 arasında dəyişib; hadisələrin təxminən 7,4 faizində xəsarət, 1,2 faizində isə ölüm qeydə alındığı bildirilir.
Tesla-nın Autopilot və FSD sistemləri bu statistikada xüsusi yer tutur. Müstəqil Tesla Deaths məlumat bazasına əsasən, Autopilot və ya FSD aktiv olduğu zaman baş verən qəzalarda qlobal miqyasda 65 nəfərin öldüyü, onlardan ikisinin FSD funksiyası aktiv olduğu zaman həyatını itirdiyi bildirilir. NHTSA-nın Tesla Autopilot ilə bağlı xüsusi araşdırmasında isə təcili yardım avtomobilləri ilə toqquşmalar da daxil olmaqla 467 hadisə nəzərdən keçirilib və həmin hadisələrdə 14 ölüm, 54 ağır xəsarət faktı sənədləşdirilib. 2026-cı ildə NHTSA-nın Tesla FSD ilə bağlı araşdırmasını zəif görünüş, günəş parıltısı və duman kimi şəraitdə baş verən yeni ölümcül hadisələri də əhatə edəcək şəkildə genişləndirdiyi bildirilir. Bu rəqəmlər Tesla-nın təhlükəsizliklə bağlı təqdim etdiyi göstəricilərlə NHTSA-nın real qəza məlumatları arasında ciddi müzakirələrə səbəb olur.
Tam avtonom ADS sistemləri, xüsusilə Waymo və Cruise robotaksiləri isə ayrıca qiymətləndirilməlidir. Mövcud məlumatlara görə, Waymo avtomobillərinin 2021-2026-cı illərdə təxminən 2,110 hadisədə iştirakı, Cruise avtomobillərinin isə 155 qəza ilə əlaqələndirilməsi barədə məlumatlar mövcuddur. Bu hadisələrin böyük hissəsinin yüngül toqquşmalar və digər sürücülərin robotaksilərə çırpılması ilə bağlı olduğu bildirilir. Bununla yanaşı, insan nəzarəti tələb edən ADAS sistemlərində onlarla ölüm hadisəsi qeydə alındığı halda, tam sürücüsüz robotaksilərin iştirakı ilə insan ölümü hallarının çox aşağı olduğu görünür. Buna görə də ADAS və ADS sistemlərinin təhlükəsizlik göstəricilərini eyni meyarlarla müqayisə etmək düzgün olmaya bilər: birinci halda sürücünün diqqəti və müdaxiləsi hələ də əsas amillərdən biridir, ikinci halda isə məsuliyyət və təhlükəsizlik məsələləri daha çox istehsalçı və texnologiyanın üzərinə düşür.
Nəsimi Ələsgərli
Заметили ошибку в тексте? Выберите текст и сообщите нам, нажав Ctrl + Enter на клавиатуре
